Kapı ve Kilit Anatomisi: Parçalar, Terimler ve İşlevler Hakkında Dev Sözlük

Bir çilingiri aradığınızda veya nalbura gittiğinizde derdinizi anlatmak bazen zor olabilir. "Şey bozuldu, hani anahtarın girdiği yer", "Kapının yanındaki demir tutmuyor" gibi tarifler, yanlış anlaşılmalara ve yanlış malzeme alımlarına neden olabilir. Kilit sistemleri, onlarca farklı parçadan oluşan karmaşık mekanizmalardır. Bu parçaların her birinin özel bir adı ve hayati bir işlevi vardır. Muğla Çilingir olarak, müşterilerimizi bilinçlendirmeyi bir görev biliyoruz. Bu kapsamlı rehberde, kapı ve kilit dünyasının teknik terimlerini, herkesin anlayabileceği bir dille açıklıyoruz. Bu "sözlük" sayesinde, evinizin güvenliğiyle ilgili sorunları daha doğru teşhis edebilecek ve çözüm ararken neye ihtiyacınız olduğunu tam olarak bileceksiniz.

1. Barel (Silindir / Göbek)

Nedir? Kilidin en önemli parçasıdır. Anahtarın girdiği, içinde şifre pimlerinin bulunduğu, genellikle pirinçten yapılan parçadır. Halk arasında "kapı göbeği" veya "fişek" de denir.
İşlevi: Doğru anahtar girdiğinde dönerek kilit mekanizmasını (gövdeyi) hareket ettirir.
Çeşitleri:

• Standart Barel: Tırtıklı anahtarlı, temel güvenlikli.
• Bilyalı Barel: Delikli/çukurlu anahtarlı, maymuncuğa daha dirençli.
• Tuzaklı Barel: Ucu kopacak şekilde tasarlanmış, hırsızın kırmasına karşı korumalı model.
• Mandalı (Topuzlu) Barel: İç tarafında anahtar yerine çevirme topuzu olan model.

2. Kilit Gövdesi (Mekanizma / İç Kilit)

Nedir? Kapının içine gömülü olan, barelin hareket ettirdiği, dillerin (sürgülerin) çıkıp girdiği büyük metal kutudur.
İşlevi: Kapıyı kasaya kilitleyen asıl güçtür.
Çeşitleri:

• Gömme Kilit: Ahşap kapılarda kullanılır.
• Monoblok Kilit: Çelik kapılarda kullanılan, tek parça büyük gövde.
• Merkezi Kilit: Tek anahtarla kapıyı 14 noktadan kilitleyen sistem.
• Tirajlı Kilit: Demir bahçe kapılarının yüzeyine (dışına) monte edilen kilit.

3. Rozet (Muhafaza / Zırh)

Nedir? Kapı yüzeyinde, barelin (göbeğin) etrafını saran yuvarlak veya oval metal parçadır.
İşlevi: Hem estetik görünüm sağlar hem de bareli dış darbelerden korur.
Önemli Detay: Standart rozetler içi boştur ve kolay kırılır. "Çelik Zırhlı Rozet" ise içi doludur, dönen diski vardır ve bareli hırsızın kırmasına karşı koruyan en önemli güvenlik aksesuarıdır.

4. Karşılık (Bas-Aç / Kilit Yuvası)

Nedir? Kapı kasası (pervaz) üzerinde bulunan, kilit dillerinin girdiği metal levhadır.
İşlevi: Kapının kapalı kalmasını sağlar. Apartman girişlerinde elektrikli olanlarına "Otomat Karşılığı" veya "Bas-Aç" denir; daireden düğmeye basıldığında "zzz" sesi çıkararak kapıyı açar.

5. İspanyolet (PVC Kilit Mekanizması)

Nedir? PVC (Pimapen) kapı ve pencerelerde, kolun çevrilmesiyle boydan boya hareket eden metal şerittir.
İşlevi: Pencerenin veya balkon kapısının kasaya kilitlenmesini sağlar. Arızalandığında kol boşa döner veya pencere kapanmaz.

6. Hidrolik Kapı Yayı (Kapatıcı)

Nedir? Kapının üst kısmına monte edilen, içinde yağ ve yay bulunan dirsekli kutudur.
İşlevi: Kapı açıldıktan sonra otomatik olarak ve kontrollü bir hızla kapanmasını sağlar. Rüzgarda çarpamyı önler. Apartman girişleri ve ofisler için şarttır.

7. Panik Bar (Yangın Çıkış Kilidi)

Nedir? Yangın kapılarının üzerinde boydan boya uzanan yatay bardır.
İşlevi: Acil durumda insanların üzerine yüklenmesiyle kapının anında açılmasını sağlar. Kilitli olsa bile içeriden çıkış her zaman serbesttir.

8. Maymuncuk

Nedir? Çilingirlerin kilitleri hasarsız açmak için kullandığı, farklı uçlara sahip profesyonel alet setidir.
Önemli: Filmlerdeki gibi tel toka değildir. Her kilit tipi için (bilyalı, oto, kasa) farklı maymuncuk kullanılır ve bu aletleri taşımak sadece yetkili çilingirlere yasaldır.

9. İmmobilizer (Çip)

Nedir? Oto anahtarlarının plastik başlığı içinde gizlenmiş, pirinç tanesi büyüklüğünde elektronik parçadır.
İşlevi: Araca şifreli sinyal gönderir. Bu çip olmazsa veya bozulursa, anahtarın metali kapıyı açsa bile motor çalışmaz. Hırsızlığı önleyen sistemdir.

10. Master Key (Paspartu)

Nedir? Tek bir anahtarın birden fazla kilidi açabildiği sistemdir.
Kullanımı: Otellerde kat görevlileri, sitelerde yöneticiler veya villalarda ev sahipleri için (bahçe, garaj ve ev kapısını tek anahtarla açmak için) tasarlanır.

Sonuç: Bilgi Güvenliktir

Artık "kapımdaki o yuvarlak şey kırıldı" demek yerine "çelik rozetim hasar gördü" diyebilirsiniz. Sorunu doğru tanımlamak, Muğla Çilingir ekibimizin size telefonda daha doğru fiyat ve süre bilgisi vermesini sağlar. Kapınızdaki parçaların işlevini bilmek, güvenlik açıklarınızı fark etmenizi de kolaylaştırır. Hangi parça arızalanırsa arızalansın, Muğla'nın her bölgesinde tam donanımlı mobil araçlarımızla yanınızdayız.